بيان علت است . يعنى خداوند مردم بلدى را كه گرفتار گناه و انحراف هستند ، هلاك نميكند . مگر اينكه پيامبرانى بسوى آنها بفرستد و آنها مردم را بدلايل خداوندى آگاه كنند و آنها را از كيفر خدا بترسانند و حقايقى را به گوش آنها برسانند . سپس اگر از اطاعت پيامبران سرباز زدند ، آنها را هلاك خواهد كرد و هرگز بطور ناگهانى مردم را غافلگير نميكند . البته بر خداوند لازم نيست كه اتمام حجت كند ، زيرا همين كه مردمى دست بستم و تجاوز زدند ، سزاوار كيفر ميشوند ، جز اينكه خداوند ميخواهد حجت خود را ظاهر گرداند . فرّاء و جبائى گويند : يعنى خداوند مردمى را بدون اينكه متنبه و متذكر سازد غافلگير نكرده ، بستم هلاكشان نميكند . چنان كه مىفرمايد : « وَ ما كانَ رَبُّكَ لِيُهْلِكَ الْقُرى بِظُلْمٍ وَ أَهْلُها مُصْلِحُونَ » ( هود 117 : پروردگار تو مردم قريه‌اى كه مصلح هستند به ستم هلاك نميكند ) اين آيه ، بطور واضح دلالت مىكند كه خداوند منزه از ظلم است اگر خدا ظلم ميكرد ، در اين جا خود را از ستمكارى منزه نمىشمرد . وَ لِكُلٍّ دَرَجاتٌ مِمَّا عَمِلُوا : هر كس چه اطاعت كند ، چه معصيت ، بر حسب عملى كه انجام داده ، بمرتبه‌اش از پاداش و كيفر نائل مىشود . كار نيكو پاداش نيكو و كار بد ، كيفر بد : اينكه براى پاداش و كيفر ، درجاتى قائل مىشود ، بخاطر اين است كه همهء پاداشها و كيفرها در يك مرتبه نيستند ، بلكه شدت و ضعف دارند . هر گاه بخواهند مراتب پاداش را بيان كنند ، مىگويند : درجات و هر گاه بخواهند مراتب كيفر را بيان كنند . مىگويند : درك . لكن در اينجا چون كيفر و پاداش را يك جا آورده است ، همه را درجات خوانده و جانب اهل بهشت را غلبه داده است . وَ ما رَبُّكَ بِغافِلٍ عَمَّا يَعْمَلُونَ : پروردگار تو اى محمد ص يا اى شنونده ، از كردار ايشان غافل و بى خبر نيست و هيچ چيز از علم او مخفى نمىماند و هر كسى را باندازهء استحقاقش كيفر و پاداش مىدهد . بدينترتيب مردم را متنبه مىكند كه به كارهاى خود توجه داشته باشند .